Białoruś - niedoceniany sąsiad do robienia biznesu

wnp.pl (Piotr Stefaniak) - 01-08-2018
Białoruś ma dobrą, słabo wykorzystaną sieć infrastruktury transportowej

Białoruś ma dobre doświadczenia we współpracy w wielu branżach z polskim biznesem. Jednak jej potencjał zdaje się jeszcze daleki od wyczerpania.

  • W 2017 roku białoruska gospodarka odnotowała 2,4-procentowy wzrost PKB, czyli pierwszy pozytywny wynik od 2014 r. Władze zdecydowały się w wybranych sektorach na bezprecedensowo liberalne reformy.
  • W 2017 roku wymiana handlowa między Polską a Białorusią osiągnęła wartość 2,4 mld dolarów. Polski eksport przekroczył 1,3 mld USD (zmalał o ok. 4 proc.), import z Białorusi wyniósł 1,1 mld USD (wzrósł o 37 proc.).
  • Rezydenci polscy zainwestowali w 2017 roku w gospodarkę białoruską ponad 325 mln dolarów. Zarejestrowano tam ponad 350 przedsiębiorstw z udziałem polskiego kapitału. 
  • Na daleko niewyczerpany potencjał polsko-białoruskiej współpracy biznesowej wskazuje co najmniej pięć istotnych czynników.

Można zakładać, że dużą rolę w rozwoju współpracy między obu krajami już odgrywają i mogą odegrać firmy z regionów graniczących z Białorusią.

O tym m.in. będzie mowa podczas Wschodniego Kongresu Gospodarczego w Białymstoku, który odbędzie się w dniach 3-4 października.

Więcej na ten temat: Wschodni Kongres Gospodarczy już po raz piąty

Gospodarka białoruska

Białoruś jest krajem zorientowanym na eksport, o rozwiniętym przemyśle, rolnictwie i sektorze usług. To jeden z czołowych światowych eksporterów samochodów ciężarowych, ciągników, maszyn drogowych i komunalnego sprzętu technicznego – poinformowano nas w Ministerstwie Przedsiębiorczości i Technologii.

W 2017 roku białoruska gospodarka odnotowała 2,4-procentowy wzrost PKB, czyli pierwszy pozytywny wynik od 2014 roku, przypominają z kolei analitycy Ośrodka Studiów Wschodnich im. Marka Karpia. Oznaczał on wyjście z dwuletniej recesji, co dodatkowo potwierdzają dodatnia dynamika produkcji przemysłowej (+6,1 proc.), niska inflacja (4,6 proc., najniższa w historii niepodległej Białorusi) oraz stosunkowo wysoki stan rezerw walutowych.

Odbicie nastąpiło po recesji w latach 2015–16, kiedy odnotowano spadek o odpowiednio 3,9 i 2,6 proc. A zatem nadal nie doszło do pełnego odrobienia strat.

Głównymi czynnikami wzrostu gospodarczego w 2017 r. były rosnący popyt wewnętrzny oraz produkcja przemysłowa.

Wzrost produkcji wystąpił w ważnych sektorach - nawozów potasowych (jego sprzedaż, głównie na rynki pozaeuropejskie, zwiększyła się o 15 proc. – do 2,2 mld USD) oraz rolno-spożywczym. To efekt przede wszystkim wzrostu popytu na rynku rosyjskim, który mimo stosowanych wybiórczo barier fitosanitarnych jest wciąż rynkiem zbytu dla 90 proc. eksportu białoruskiej żywności.

Czytaj także: Białoruś przygotuje nowy plan dla kontrowersyjnej elektrowni atomowej

Bardziej surowa jest ocena międzynarodowej agencji ratingowej Fitch. Według jej szacunków dług publiczny Białorusi (w tym gwarancje państwowe w wysokości 9,5 proc. PKB) na koniec 2017 roku wyniósł 52,5 proc. PKB.

Analitycy Fitcha podkreślają, że 90 proc. tego długu jest w walucie obcej. Białoruś w okresie 2019-25 ma obsłużyć i  spłacić dług publiczny na sumę 23,46 mld dolarów, w tym począwszy od 2019 r. roczne spłaty będą wynosić od 3,6 mld do 4 mld USD.

Ostrożne reformy?

W 2017 r. doszło do pogłębienia sprzeczności w polityce gospodarczej białoruskich władz, oceniają także cytowani eksperci OSW.

Z jednej strony za pomocą ręcznego sterowania wciąż podtrzymywany jest w dużej mierze nieefektywny sektor państwowy, co stanowi poważne obciążenie dla finansów państwa. Według wyliczeń MFW roczny koszt subsydiowania sektora państwowego wynosi 2,2 proc. PKB.

Z drugiej strony władze decydują się w wybranych sektorach na bezprecedensowo liberalne reformy. W przypadku ich pełnej realizacji, w szczególności w sferze IT (firmy te skoncentrowane są głównie w Mińskim Parku Wysokich Technologii, ponad 90 proc. ich produkcji trafia na eksport), wyznaczą standardy nowoczesnej postindustrialnej gospodarki.

"W rezultacie władze świadomie doprowadziły do sytuacji, w której równolegle działają dwa skrajnie odmienne modele gospodarcze. Jak się wydaje, zadaniem dochodowych, zreformowanych już sektorów ma być utrzymywanie wciąż dominującego sektora państwowego, którego funkcjonowanie ma z kolei zapewniać stabilność społeczną. (…) W perspektywie długoterminowej władze liczą, że stopniowo proporcje ulegną odwróceniu i fundamentem gospodarki będą dynamicznie rozwijające się segmenty. Można zatem uznać, iż rozpoczęto bardzo ostrożną, rozłożoną na lata przebudowę gospodarki" – stwierdza OSW.

Z innych analiz wynika też, że są to jednak kroki zbyt wolno zmieniające gospodarkę wobec rosnącego zadłużenia i społecznej sytuacji wewnętrznej.

Charakterystyczne jest, jak podkreśla agencja Bloomberg, że w końcu 2017 roku minimalna płaca na Białorusi (265 rubli białoruskich – ok. 478 zł) jest sporo niższa niż u wszystkich sąsiadów, nawet na Ukrainie (275 białoruskich rubli), w tym aż 4,5-krotnie niższa niż w Polsce (2100 zł, czyli - 1192 rubli).

Polsko-białoruska współpraca gospodarcza

W 2017 roku wymiana handlowa między obu krajami osiągnęła wartość 2,4 mld dolarów. Polski eksport przekroczył 1,3 mld USD (zmalał o ok. 4 proc.), import z Białorusi – 1,1 mld USD (wzrósł o 37 proc.), wynika z danych GUS. Polska była szóstym największym partnerem handlowym Białorusi.

W 2017 r. Polska zachowała dodatnie saldo obrotów towarowych (200 mln USD), choć było ono mniejsze niż w 2016 r. (550 mln).

Najważniejsze pozycje eksportu białoruskiego w 2017 roku stanowiły: gaz skroplony, pręty żebrowane, produkty naftowe, nawozy, drewno, opał, płyty wiórowe, szkło polerowane, skóry wyprawione, przewody izolowane.

Najważniejszymi pozycjami eksportu z Polski na Białoruś w 2017 r. były jabłka, kwasy polikarboksylowe, leki, pomidory, urządzenia do obróbki cieplnej materiałów, papier, mleko i śmietana, akumulatory, płyty i panele dla sprzętu elektrycznego, konstrukcje stalowe wykonane z metali żelaznych, tworzywa sztuczne, kapusta, zmywarki, owoce, akumulatory elektryczne, polimery, leki, kwasy, przedmioty higieny.

Według danych Ministerstwa Przedsiębiorczości i Technologii rezydenci polscy zainwestowali w 2017 roku w gospodarkę białoruską ponad 325 mln dolarów. Na Białorusi zarejestrowano więcej niż 350 przedsiębiorstw z udziałem kapitału polskiego, w tym 200 to przedsiębiorstwa wspólne. 

Najbardziej aktywnie biznes polski działa w takich branżach gospodarki białoruskiej jak budownictwo i produkcja materiałów budowlanych (Unibep, ATLAS-Tajfun), meblarstwo (Black Red White), przetwór produkcji rolniczej (Info-Food), infrastruktura kolejowa (Tines), sektor bankowy (Idea Bank). 

Natomiast według danych Białoruskiej Agencji Statystycznej z połowy lipca na Białorusi działa 339 przedsiębiorstw polskich i spółek joint venture z kapitałem polskim. Daje to czwartą pozycję wśród inwestorów zagranicznych, za Rosją (2539 firm), Litwą (615) i Cyprem (504). W tym ostatnim przypadku, jak informuje Thinktanks.by, są to pieniądze białoruskiego biznesu korzystającego z raju podatkowego.

Ten sam portal komentuje, że o ile "przywództwo firm rosyjskich jest dość logiczne i zrozumiałe, to kolejne pozycje rankingu wydają się  bardziej interesujące. (…) Biorąc po uwagę  wielkości populacji, potencjałów gospodarczych i szereg innych kryteriów logiczne byłoby, gdyby drugie miejsce zajęły Polska lub Ukraina. Jednak to właśnie litewski biznes mocno ugruntował swoją pozycję na rynku białoruskim".

Niewykorzystany potencjał

Potencjał współpracy biznesowej polsko-białoruskiej zdaje się jeszcze daleki od wyczerpania – stwierdza też w odpowiedzi na nasze pytania Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii.

Wskazuje na pięć aspektów wyjaśniających też, dlaczego warto jest inwestować na Białorusi.

Po pierwsze ma ona bezpośredni dostęp do rynku państw – członków Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej (Armenia, Białoruś, Kazachstan, Kirgistan, Rosja).

Założenie biznesu na Białorusi pozwala firmom skutecznie obsługiwać z jednej strony rynki tych krajów (ok. 280 mln konsumentów), a z drugiej rynki Unii Europejskiej (500 mln konsumentów).

Firmy, które inwestują na Białorusi, otrzymują dostęp do rynków EUG z jednolitą taryfą celną, równymi warunkami ekonomicznymi (w tym kosztami głównych zasób energetycznych), jednolitymi wymogami technicznymi, wspólnymi normami sanitarnymi, weterynaryjnymi i fitosanitarnymi, a także mogą korzystać ze zwolnienia z opłat celnych dla urządzeń przemysłowych, surowców i materiałów importowanych do realizacji projektów inwestycyjnych.

Czytaj także: Białoruś kupuje gaz ziemny z Rosji o około 50 proc. taniej niż Polska

Po drugie Białoruś ma dogodny klimat dla inwestorów zagranicznych i dla nich jako podatników.

Istnieje wiele preferencyjnych warunków, które mogą być bardzo przydatne dla firm zagranicznych, w tym przy planowaniu podatków i optymalizacji działalności. Są to specjalne preferencyjne warunki ekonomiczne działalności gospodarczej w sześciu wolnych strefach ekonomicznych (0-proc. podatek dochodowy w ciągu 5 lat; 10-proc. VAT), w High-Tech Parku (0-proc. podatek dochodowy w ciągu 15 lat; 0-proc. VAT). Zagraniczne firmy mogą również korzystać z dodatkowych preferencji, gdy umieszczają swój biznes w małych i średnich miastach (0-proc. podatek dochodowy w ciągu 7 lat; 0-proc. VAT w ciągu 5 lat).

Bank Światowy wysoko ocenia Białoruś pod kątem przyjazności prawa dla przedsiębiorców.

W rankingu Banku Światowego "Doing Business" Białoruś znajduje się  na 44. miejscu wśród 189 krajów, znacznie wyprzedzając Rosję i Ukrainę. Pod względem takich parametrów uwzględnianych w rankingu jak "rejestracja własności" (7. miejsce) i "egzekwowanie umów" (29. miejsce) Białoruś jest jednym z najbardziej atrakcyjnych krajów w regionie.

Po trzecie Białoruś ma rozwiniętą infrastrukturę transportową i logistyczną.

Trasy autostrad biegnące przez kraj tworzą zasadniczy element europejskiego systemu transportowego. Rocznie przez Białoruś przewozi się ponad 100 mln ton towarów europejskich, z czego około 90 proc. między Rosją a UE.

Jednak potencjał tranzytowy Białorusi jest daleki od wyczerpania - białoruskie korytarze transportowe pobierają nie więcej niż 25-40 proc. ich realnej pojemności.

Po czwarte istnieją duże możliwości prywatyzacji.

Białoruś realizuje proces prywatyzacji. Dzisiaj do sektora państwowego należy około 70 proc. produkcji przemysłowej.

W przeciwieństwie do Rosji lub innych krajów Wspólnoty Niepodległych Państw i Europy Wschodniej, Białoruś zachowała największe krajowe przedsiębiorstwa we własności państwowej.

Po piąte jest tam wysoko wykwalifikowana i niedroga siła robocza. Białoruś dysponuje wykształconymi, wysoko wykwalifikowanymi zasobami pracy.

Dobrze zorganizowany system szkolenia, a także wysoki poziom rozwoju przemysłu i usług pozwalają białoruskim specjalistom pracować we wszystkich gałęziach przemysłu.

Nowa Polityka Prywatności i klauzule informacyjne

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP ON-LINE Sp. z o.o.